"Als ik de verblinding en de ellende van de mens zie, als ik heel het zwijgende heelal aanschouw, en de mens zonder licht, aan zichzelf overgelaten en als verdwaald in deze uithoek van de wereld, zonder dat hij weet wie hem daar heeft neergezet, wat hij er is komen doen, wat er na zijn dood van hem zal worden, onbekwaam tot enige kennis, dan slaat de angst mij om het hart, als iemand die men in zijn slaap naar een verlaten en schrikwekkend eiland heeft gebracht en die wakker wordt zonder te weten daar hij is en zonder mogelijkheid om eraf te komen. En dan verbaast het mij dat men niet wanhopig wordt over zulk een ellendige toestand. Ik zie andere mensen bij mij, van hetzelfde slag. Ik vraag hun of zij beter zijn ingelicht dan ik. Zij zeggen mij: nee. En dan zien die ongelukkige verdwaalden om zich heen en zij ontdekken een paar aardige dingen, en zij geven er zich aan over en hechten er zich aan." (Pascal 1963, Gedachten, p. 176)
"Toeval geeft gedachten en toeval neemt ze weg; geen kunst is bij machte ze vast te houden of te verkrijgen. Een gedachte die me is ontglipt, zou ik willen opschrijven; in plaats daarvan schrijf ik dat zij me is ontglipt.
Terwijl ik mijn gedachte opschrijf, ontglipt ze mij soms. Maar dat herinnert mij aan mijn zwakheid, die ik telkens weer vergeet; hetgeen mij evenveel leert als mijn vergeten gedachte, want ik streef er slechts naar mijn nietigheid te kennen.
Ik zal mijn gedachten hier ordeloos neerschrijven en toch waarschijnlijk niet in een onbedoelde verwardheid: dat is de ware orde, die juist door de wanorde steeds mijn opzet zal doen blijken. Ik zou mijn onderwerp te veel eer aandoen als ik het ordelijk behandelde, aangezien ik wil aantonen dat het zich daar niet voor leent." (Pascal 1963, Gedachten, p. 101)
"Stel u een aantal mensen voor, in ketenen geklonken en allen ter dood veroordeeld, van wie er iedere dag enigen voor de ogen van de anderen worden omgebracht. De overblijvenden zien in het lot van huns gelijken wat hun zelf te wachten staat. In smart en wanhoop zien zij elkander aan en wachten hun beurt af. Dat is het beeld van de toestand der mensen." (Pascal 1963, Gedachten, p. 70)
"The observation of human blindness and weakness is the result of all philosophy, and meets us at every turn in spite of our endeavours to elude or avoid it." (Hume 2005, An Enquiry Concerning Human Understanding, p. 19)
"Zij, die wanen dat zij krachtens vrij besluit van de Geest spreken, zwijgen of wat dan ook doen, dromen met open ogen." (Spinoza 1979, Ethica, p. 134 D. III St. 2)
"We moeten niet onderzoeken of een idee juist of waar is. We zouden een heel ander idee moeten zoeken, elders, op een ander gebied, zodat er iets tussen de twee doorgaat, dat noch in het ene noch in het andere is. Dat andere idee nu, vind je over het algemeen niet vanzelf, er is een toeval voor nodig, of iemand die het je geeft." (Deleuze 1977, Dialogen, p. 28)
"Honderdvijftig jaar na de verschijning van The Origin of Species
staat de theorie nog als een huis. Al wat er sindsdien aan kennis is
bij gekomen, primair natuurlijk vanuit de hoek van de genetica en de
biomathematica (Fisher), maar ook vanuit alle andere deeldisciplines van
de biologie, heeft de theorie alleen maar geschraagd, verstevigd,
verder onderbouwd, aangevuld, verrijkt, verdiept. Er is eenvoudig geen
enkele alternatieve theorie die ook maar bij benadering een
vergelijkbaar imponerende en sluitende verklaring levert voor het
ontstaan der soorten. Creationisme is geen wetenschap, en Intelligent
Design is een lachertje. Als je in Intelligent Design gelooft, verklaar
dan maar eens waarom zo'n uitzonderlijk fraai ontwerp als het
inktvissenoog bij de vertebraten vervangen is voor een veel knulliger,
(bij mensen) vaak bij- of verziend gezichtszintuig.
Wat niet
wegneemt dat ik, als ik van die echt dogmatische evolutionisten lees als
Ernst Mayr of Richard Dawkins, toch geërgerd raak. Het is dan alsof je
weer met de ‘onwrikbare zekerheid des geloofs’ wordt geconfronteerd van
de dominees en ouderlingen uit je jeugd. Waar nog bij komt dat ik in
1971 bij het Ethologencongres in Edinburgh 's morgens aan het ontbijt
tegenover het echtpaar Dawkins kwam te zitten en door Richard zo
uitzonderlijk hautain werd bejegend dat ik toen een huizenhoge afkeer
van deze collega heb opgedaan. En die is nog groter geworden toen ik
vernam dat zijn buitengewoon aardige vrouw Ann, die het bij dat
breakfast voor mij opnam, door Richard aan de kant is geschoven voor een
jonger & mooier exemplaar van het vrouwelijk geslacht. Maar ja, wat
een onzin om je door zulke toevallige gebeurtenissen te laten
beïnvloeden in je oordeel over een vakgenoot. Mij bevalt de toon van
zijn boeken echter volstrekt niet. Hij is veel te zeker van zijn zaak." (Maarten 't Hart)
"Waarom ziet de mens de dingen niet? Hij staat zelf in de weg: hij dekt de dingen toe." (Nietzsche 1977, Morgenrood, p. 229)
"How and why do we accept one theory in preference to others?
The preference is certainly not due to anything like a experiential
justification of the statements composing the theory; it is not due to a
logical reduction of the theory to experience. We choose the theory
which best holds its own in competition with other theories; the one
which, by natural selection, proves itself the fittest to survive. This will
be the one which not only has hitherto stood up to the severest tests,
but the one which is also testable in the most rigorous way. A theory is
a tool which we test by applying it, and which we judge as to its fitness
by the results of its applications." (Popper 1959, The Logic of Scientific Discovery, p. 91)
"We're prone to overestimate our own agency in nature. Many of the activities humans like to think they undertake for their own good purposes - inventing agriculture, outlawing certain plants, writing books in praise of others - are mere contingencies as far as nature is concerned. Our desires are simply more grist for evolution's mill, no different from a change in the weather: a peril for some species, an opportunity for others. Our grammar might teach us to divide the world into active subjects and passive objects, but in a coevolutionary relationship every subject is also an object, every object a subject." (Pollan 2001, The Botany of Desire, p. xxi)
